Bel fıtığı, en sık L4-L5 ve L5-S1 seviyelerinde görülür. Bel fıtığında bel ağrısı ve bel tutulmasının yanı sıra sinir köküne bası olması durumunda bazı nörolojik belirtiler de görülebilir. Bel fıtıkları MR raporlarında “bulging”, “protrüzyon”, “ekstrüde herni”, “sekestre herni” gibi ifadelerle tanımlanabilirler.
Bel bölgemizde 5 adet omur kemiği bulunur. Bunlar L1, L2, L3, L4 ve L5 olarak isimlendirilirler. Bel omurlarının hemen altında ise sakrum kemiği yer alır. Omurlarımız arasında yükü absorbe eden diskler bulunur. Bu disklerin çeşitli nedenlerle bulundukları konumdan arkaya doğru taşmalarına ise fıtık adı verilir.
- L4-L5 bel fıtığı, L4 omuru ile L5 omuru arasındaki diskin fıtıklaşmasını ifade eder.
- L5-S1 bel fıtığı ise, L5 omuru ile sakrum arasındaki diskin fıtıklaşmasıdır.
Sayfa İçeriği
Bel Fıtığı Belirtileri Nelerdir?
Bel fıtığında en yaygın belirti bel ağrısı ve tutulmadır. Fıtığın sinire bası yapması durumunda, seviyeye göre çeşitli nörolojik belirtiler görülebilir. Ağrı ve uyuşma hissi belden kalçaya ve dizin arkasına, hatta ayak tabanına kadar yayılabilir.
L4-L5 bel fıtığında:
- Ayak başparmağını yukarı çekememe,
- Topuklar üzerinde yürüyememe,
- Kalçayı yana açma hareketinde zorlanma,
- Ayak üstünde his kaybı ve
- Siyatik belirtileri görülebilir.
L5-S1 bel fıtığında ise:
- Ayağı dışa döndürme ve aşağı bastırmada güçsüzlük,
- Ayak küçük parmak tarafında uyuşma ve his kaybı,
- Uzanırken bacağı düz kaldırınca belden bacağa doğru yayılan ağrı gibi belirtiler görülebilir.
Bel Fıtığı Nasıl Tedavi Edilir?
Bel fıtıklarının büyük çoğunluğu ameliyatsız tedavi edilebilir. Aktif istirahat, ilaçlar, fizik tedavi, manuel terapi ve enjeksiyonlar bel fıtığı tedavisinde kullanılabilir.
Aktif istirahat, kişinin zorlayıcı aktivitelerden kaçınması ancak yatağa bağımlı kalmaması anlamına gelir. Bel fıtığında özellikle şiddetli ağrı yaşanan dönemde beli zorlayan ve ağrıyı şiddetlendiren hareketlerden kaçınmak gerekir. Gündelik hayatta sizi zorlamayan hafif ev işleri ve kısa yürüyüşlere devam edebilirsiniz.
İlaç tedavisi, ağrılı dönemin rahat geçmesini sağlayabilir. Ağrı kesici, ödem giderici ve kas gevşetici ilaçlardan biri veya birkaçı kullanılabilir. Sinir basısına bağlı şiddetli ağrılarda nöropatik ağrı ilaçları kullanmak gerekebilir.
Korse kullanımı ağrılı dönemde fayda sağlasa da uzun süreli kullanımı bel kaslarında zayıflamaya ve bel bölgesindeki sorunların kronikleşmesine yol açabilir. Bu nedenle doktor kontrolünde kullanılması tavsiye edilir.
Fizik tedavide sıcak ve soğuk uygulamalar, ultrason, tens, elektrik stimülasyonu ile kas güçlendirme, traksiyon, masaj, manuel terapi ve kişiye özel egzersizler kullanılabilir. Bel kaslarını kuvvetlendiren ve gerekli kasları esneten bir egzersiz programı bel fıtığına bağlı ağrıları önlemede oldukça etkilidir.
Fizik tedaviye rağmen şikayetlerde rahatlama sağlanamaz ise iğne tedavileri uygulanabilir.
Bel fıtığı tedavisinde ameliyat dışı yöntemler fayda sağlamaz ise veya hastada ilerleyici kas gücü kaybı, his kaybı, idrar ve dışkı kaçırma gibi şikayetler mevcutsa ameliyat seçeneği gündeme gelir.
Sıkça Sorulan Sorular
Belden bacağa yayılan ağrı (siyatik), bacakta uyuşma ve karıncalanma, bacakta güçsüzlük, öksürme ile artan bel ağrısı ve uzun süre oturmada zorluk. Ağır vakalarda idrar kontrolünde kayıp yaşanabilir; bu durum acil cerrahi müdahale gerektirir.
Hastaların %90'dan fazlası ameliyatsız tedavi yöntemleriyle iyileşebilir. Fizik tedavi, ilaç tedavisi, epidural enjeksiyonlar (iğne tedavileri), kişiye özel egzersiz programları ve yaşam tarzı düzenlemeleri en etkili yöntemlerdir.
Belden başlayıp kalça, uyluk ve ayağa kadar yayılan şiddetli ağrı oluşur. Uyuşma, karıncalanma ve kas güçsüzlüğü eşlik edebilir. Baskı sürmesi durumunda kalıcı his kaybı veya kas erimesi gelişebilir.
Diffüz bulging disk yapısının her yöne hafifçe genişlemesidir, çoğu zaman yaşlanmanın doğal parçasıdır. Ancak belde zorlanan disk yapısının erken evresinde ilk bozulmaya başlama aşaması da olabilir. Bu durum halk arasında fıtık başlangıcı olarak tanımlanan durumdur. İlerlediğinde gerçek anlamda bel fıtığı gelişebilir ve diskin belirli bir noktadan dışarı taşması ve genellikle sinir köküne baskı yapması durumu gelişir.
Core stabilizasyon egzersizleri denen gövde bölgesinin özellikle bel karın ile tüm sırt boyun dahil omurga gövde kaslarını güçlendirme egzersizleri, yüzme veya su içi yürüyüş, kontrollü yürüyüş programı ve nazik omurga germe ve güçlendirme hareketleri önerilir. Uygun olmayan pozisyonda fazla ağırlık kaldırma ve ani bükülme hareketlerinden kaçınılmalıdır. Program mutlaka fizik tedavi ve rehabilitasyon uzmanı veya gözetimindeki profesyonel sağlık ekibi tarafından planlanmalıdır.
