Beyin kanaması, beyin damarlarından birinin yırtılması sonucu, beyin dokusunda oluşan kanamadır. Beyin kanaması, inmenin önemli bir nedenidir. Tüm inmelerin %10 ila %15’inden sorumludur. Beyin kanamasına bağlı inmelere hemorajik inme adı verilir. Diğer inme nedeni ise iskemik inme yani beyin damar tıkanıklığıdır.
Beyin kanaması;
- beyin dokusunda,
- beyin ve beyni çevreleyen zar arasında,
- beyni çevreleyen zarların arasında veya
- beyin zarları ile kafatası arasında oluşabilir.
Oluşan kan (hematom) birikerek kitle etkisi oluşturur ve bu kitle beyin hücrelerinin hasar görmesine yol açar. Beyin hücreleri öldükçe beyin ödemi gelişir. Kanama ve ödem arttıkça kafa içi basınç da artar; beynin kan akımı azalır ve beyin hasarı meydana gelir.
Sayfa İçeriği
Beyin Kanaması Tipleri
İntraserebral Hemoraji: Beyin dokusu içinde meydana gelen kanamalardır. Kanama, beyin dokusunun direkt içinde (intraparankimal) veya beyin içindeki boşluklarda (intraventriküler) olabilir. En sık nedeni yüksek tansiyondur.
Subaraknoid Hemoraji: Beyin ve beyin zarları arasında meydana gelen kanamalardır. Şiddetli baş ağrısına ve ense sertliğine neden olabilir. En sık nedeni beyinde baloncuk oluşmasına bağlı kanamalardır.
Hematom: Beyin zarları ile kafatası arasındaki kanamalar için kullanılan terimdir. Beyni çevreleyen en dış zarın içinde veya dışında olmasına göre subdural hematom veya epidural hematom olarak adlandırılır. En sık nedeni kafa travmalarıdır.
Beyin Kanaması Neden Olur?
- Gençlerde beyin kanamasının en sık nedeni, kafa travmalarıdır.
- Yetişkinlerde beyin kanamasının en önemli nedeni, yüksek tansiyondur. Kontrolsüz hipertansiyon damar duvarlarının zayıflamasına ve yırtılmasına yol açabilir.
- Beyinde baloncuk oluşması olarak bilinen beyin anevrizmaları beyin kanamasının önemli nedenlerindendir.
- Beyindeki atardamar ve toplardamarların doğuştan anormal şekilli ve zayıf olması anlamına gelen Arteriyovenöz Malformasyon (Beyin Damar Yumağı) da önemli nedenlerden biridir.
- Kan sulandırıcı ilaçların kontrolsüz kullanılması
- Hemofili ve orak hücreli anemi gibi kanama bozuklukları
- Karaciğer hastalığına bağlı olarak kanın pıhtılaşma özelliğinin bozulması
- Beyin tümörleri
Beyin Kanaması Önlenebilir Mi?
Beyin kanamalarının önemli bir kısmı alınabilecek basit tedbirlerle önlenebilir:
- Tansiyonun kontrol altına alınması,
- Kolesterolün kontrol altına alınması,
- Sigara kullanmamak,
- Denge bozukluğu yaşayan kişilerde düşme riskini azaltıcı önlemler alınması,
- Kan sulandırıcıların doktor kontrolünde kullanılması,
- Araç içinde emniyet kemerinin takılması,
- Motorsiklet veya bisiklet kullanan kişilerin kask takması,
- Damar baloncuğu olan kişilerde önleyici tedavilerin uygulanması.
Beyin Kanaması Belirtileri Nelerdir?
Belirtiler aniden ortaya çıkabileceği gibi, günler içinde yavaş yavaş da gelişebilir. Beyinde meydana gelen kanamanın yeri ve şiddeti; belirtileri etkiler. Örneğin konuşma merkezinde meydana gelen bir kanama, konuşma bozukluğuna yol açabilir.
Beyin kanaması, ölüme neden olabilen hayati bir durumdur. Belirtiler hissedildiği anda acil servise başvurmak gerekir:
- Aniden başlayan çok şiddetli baş ağrısı
- Dikkatin kaybolması ve uyku halinde artış
- Yüz, kol ve bacaklarda güçsüzlük
- Yüz, kol ve bacaklarda uyuşma veya karıncalanma
- Denge bozukluğu ve yürümede güçlük
- Nedeni açıklanamayan bulantı veya kusmalar
- Görme bozukluğu, çift görme veya bulanık görme
- Konuşulanları anlamada güçlük
- Nöbet geçirme
- Bilinç kaybı
- Koma
Beyin Kanaması Nasıl Tedavi Edilir?
Uygulanacak tedaviler; kanamanın sebebine, yerine ve şiddetine göre değişiklik gösterebilir. Acil müdahalede hastanın tansiyonu ve solunumu gibi yaşamsal fonksiyonları stabil hale getirilir. Bu dönemde hastaya çeşitli ilaç tedavileri, girişimsel tedaviler veya cerrahi tedaviler uygulanabilir. Hasta yoğun bakım, nöroloji veya beyin cerrahisi servislerinde takip edilir.
Tıbbi durumu stabil hale gelen hasta, fizik tedavi ve nöro-rehabilitasyon tedavisi için, en erken dönemde kapsamlı yatılı fizik tedavi merkezlerine kabul edilir. Hastaya fizyoterapi, robotik fizik tedavi, ergoterapi, konuşma – yutma terapisi ve solunum terapisi gibi kapsamlı bir rehabilitasyon programı uygulanır.
İstanbul Rehabilitasyon Akademisi olarak beyin kanaması nedeniyle felç geçiren hastalara yönelik fizik tedavi, robotik rehabilitasyon ve kapsamlı yatılı fizik tedavi hizmeti sunmaktayız.
Referanslar:
- Lloyd-Jones D, Adams RJ, Brown TM, et al. Heart disease and stroke statisticse2010 update. A report from the American Heart Association. Circulation 2010;121:e46e215.
- An SJ, Kim TJ, Yoon B-W. Epidemiology, Risk Factors, and Clinical Features of Intracerebral Hemorrhage: An Update. Journal of Stroke. 2017;19(1):3-10.
Sıkça Sorulan Sorular
Beyin kanaması en sık yüksek tansiyon (hipertansiyon) nedeniyle ortaya çıkar. Kontrolsüz yüksek tansiyon beyin damarlarında zayıflamaya yol açarak kanamanın başlamasına sebep olur. Bunun dışında beyin damar anomalileri (anevrizma, AVM), kan sulandırıcı ilaç kullanımı, travma (kafa darbesi, trafik kazası), beyin tümörleri ve pıhtılaşma bozuklukları da beyin kanamasına neden olabilir.
Beyin kanaması sonrası yaşam süresi; kanamanın yeri, büyüklüğü, hastanın yaşı ve genel sağlık durumuna göre değişir. Erken müdahale edilen ve fizik tedavi ve rehabilitasyon sürecine zamanında başlayan hastalar uzun yıllar yaşayabilir. Kritik olan ilk 72 saattir; bu dönemde yoğun bakım takibi hayati önem taşır.
Ani ve şiddetli baş ağrısı, bulantı ve kusma, vücudun bir tarafında ani güçsüzlük veya uyuşma, konuşma bozukluğu, görme kaybı veya çift görme, denge kaybı ve yürüme güçlüğü, bilinç bulanıklığı veya bilinç kaybı. Bu belirtilerden herhangi biri görüldüğünde derhal 112 aranmalıdır.
Beyin kanaması durdurulamadığında kafatası içindeki basınç giderek artar. Bu basınç artışı sağlam beyin dokusuna da zarar vererek beyin ödemi, beyin sapı sıkışması ve kalıcı nörolojik hasar gibi ciddi sonuçlara yol açabilir. Bu nedenle beyin kanaması acil tıbbi müdahale ve gerektiğince cerrahi gerektiren bir durumdur.
Tansiyon kontrolü en önemli adımdır; düzenli ilaç kullanımı ve tansiyon takibi şarttır. Fizik tedavi ve rehabilitasyona mümkün olan en erken dönemde başlanmalıdır. Tuz ve yağ oranı düşük beslenme, alkol ve sigaradan kaçınma, düzenli uyku ve stres yönetimi de iyileşme sürecini destekler.
Travmaya bağlı beyin kanamasında prognoz; darbenin şiddeti, kanamanın yeri ve büyüklüğü ile hastanın yaşına bağlıdır. Erken cerrahi müdahale ve yoğun bakım desteği ile birçok hasta stabilize edilebilir. Erken dönemde başlanan robotik rehabilitasyon ve fizik tedavi ve özellikle nörorehabilitasyon programları ile fonksiyonel iyileşme oranları önemli ölçüde artmaktadır.
